FATURALAR BİZE NE SÖYLER?

0
Devletin dijitalleşme sürecinin tarihçileri pek mutlu ettiği söylenemez. Zira tarihin vazgeçilmez unsurlarından olan kaynakların elektronikleşmesi daha sonraki yıllarda müzayede ya da sahafta görücüye çıkmasına engel oluyor. 2020 itibariyle de
tüm faturaların elektronik ortamda düzenlenmesi mecburiyeti getirildi. Faturalar tarih çalışmalarında son derece faydalı bilgilerin ulaşılmasını sağlayan harikulade belgelerdir. Elektronik oldu ya gayri tuzsuz, limonsuz salata gibi oldu, tat vermiyor.
Sizlere şöyle eskilerden bazı faturalar göstermek istiyorum. Görünce padişah beratı, üniversite diploması ya da sanatsal bir çalışma zannetmemiz pek mümkün. Faturaların
üzerinde Avrupa’daki düzenlenmiş ilaç sergilerinden alınmış madalyalar, eczacılık konulu harikulade zarafete sahip armalar, eczacı veya eczaneye ait fotoğraflar daha neler neler.
İnsanın baktıkça bakası gelir.
1907 yılında Büyükada’da bulunan Eczacı Georges Papagabriel’in Merkez Eczahanesi’nde kesilen faturalarda neler mi var? Ne yok ki! Faturanın ortasında elinde kutsal kadehle
duran Yunan Sağlık Tanrısı Asklepios’un kızı Hygieia görülürken, sağ ve sol kısımlarda eczacılık sembolü olan havana sarılı yılanlar bulunmaktadır. İkinci faturada ise bu sefer Yunan Sağlık Tanrısı Asklepios boy gösteriyor.
Faturada bulunan diğer bilgiler ise daha da ilginçtir. Papagabriel’in hayvan doldurma, ölü mumyalama, tahnit gibi işlemleri de yaptığı ve bu konuda uzman olduğunu göstermektedir.
Rivayet odur ki Osmanbey’de bulunan Nargileciyan Eczahanesi sahibi Agop Nargileciyan bir
gece nöbetinde İstanbul’da bir ahşap konak alacak kadar para kazanırmış. Faturalar bu durumu ortaya çıkaracak en güzel örnekler olabilir. Burayı iktisat tarihçilerine bırakarak sizleri farklı faturalarla baş başa bırakıyorum.
İoseph Canzuch’a ait 1906 tarihli fatura. (Sandalcı, Belgelerle Türk Eczacılığı III,62)
Sizlere daha önce XIV. Türk Eczacılık Tarihi Toplantısı’nın yapılacağı ve toplantıya dair bilgileri paylaşmıştım. Fakat COVID-19 pandemisi ülkemizdeki birçok şeyi olduğu gibi toplantıyı da sekteye uğrattı. Geçtiğimiz aylarda Eylül ayına ertelediğimiz toplantıyı yeni
değerlendirmeler ışığından 2021 yılına ertelemenin doğru olacağı kanaatine varıldı.
XIV. TÜRK ECZACILIK TARİHİ TOPLANTISI ERTELENDİ
Bilindiği gibi 3-5 Haziran 2020 tarihlerinde İstanbul’da yapmayı planladığımız XIV. Türk Eczacılık Tarihi Toplantısı’nı COVID-19 pandemisi ve Sağlık Bakanlığı’nın açıkladığı tedbirler neticesinde 23-25 Eylül 2020 tarihine ertelemiştik. Salgınla ilgili olarak yakın geleceği öngöremiyor ve siz değerli araştırmacıları risk altına girmesini önlemek adına toplantımızı 26-28 Mayıs 2021 tarihlerine ertelediğimizi üzülerek bildiririz.Bu açıklamadan sonra daha ileri bir tarihte toplantıya ilişkin yeni takvimi sizlere duyuracağız. Şimdiye kadar bildiri özetlerini gönderen araştırmacılarımızın hakları kendilerinin aksine bir bildirimi olmadığı
takdirde yeni tarihler için de saklıdır.Kararımızı anlayışla karşılayacağınızı umar, bu zorlu süreci hep birlikte sağlıkla atlatarak 2021 Mayısında görüşebilmeyi dileriz.
Saygılarımızla.
XIV. Türk Eczacılık Tarihi Toplantısı Düzenleme Kurulu Adına
Toplantı Sekreteri
Ecz. Eyüp Talha Kocacık